η περιπτωση του δαιμονισμενουτων γαδαρηνων

ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΣΚΛΑΒΙΑ ΚΑΙ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ:

Η περίπτωση του δαιμονισμένου των Γαδαρηνών

 

Μιχαήλ Χούλη Θεολόγου

 

Διάχυτη είναι σε όλη την Καινή Διαθήκη η πεποίθηση ότι ο Ιησούς δεν δίδασκε μόνο και καλούσε τους ανθρώπους στην αγάπη, τη μετάνοια, την ειρήνη και τη δικαιοσύνη, αλλά και ότι φανέρωνε με τη ζωή Του και τα θαύματά του τις αλήθειες αυτές του νέου κόσμου του Θεού, που ο ίδιος εγκαινίασε. Έδινε ο ίδιος τη μάχη με τον παλιό κόσμο και κονταροχτυπήθηκε με τις άδικες δομές και αρχές, τα ύπουλα συμφέροντα και την υποκρισία των ανθρώπων της εποχής του. Όχι μόνο βέβαια μ’ αυτούς, αλλά και με τις αντίθεες δυνάμεις των πονηρών πνευμάτων, που την εξουσία τους νίκησε τελεσίδικα με τη θυσία του στον Γολγοθά και την ανάστασή του. Άλλωστε, «προς τούτο φανερώθηκε ο Υιός του Ανθρώπου: Για να καταργήσει τα έργα του διαβόλου» (Α΄ Ιω. 3,8). Ένα τέτοιο παράδειγμα θεραπείας και απελευθέρωσης ανθρώπου υποταγμένου στον σατανά είναι και το περιστατικό με το δαιμονισμένο νέο στα Γάδαρα (ή Γέργεσα), που παραθέτουμε αμέσως παρακάτω. Είναι απαραίτητο όμως να αναφέρουμε ότι πριν από την επιτέλεση του θαύματος, ο Χριστός είχε ηρεμήσει τη φουρτουνιασμένη θάλασσα (δείχνει την εξουσία του πάνω στη φύση) και είχε αναστήσει τη κόρη του Ιαείρου (επισημαίνει την εξουσία του πάνω στον θάνατο, είναι ο άρχων της ζωής). Με το παρόν περιστατικό (που δεν είναι φυσικά το μόνο στα Ευαγγέλια) φανερώνει ότι κυριαρχεί και στο βασίλειο των δαιμόνων και αποδεικνύεται ότι είναι ο αληθινός Θεός. Η ιστορία συνέβη ως εξής:   Κάποια φορά ο Ιησούς επισκέφθηκε την πόλη Γέργεσα με πλοιάριο. Εκεί τον συνάντησε ένας άνθρωπος (στο Ματθ. 8,28 αναφέρονται δύο άνθρωποι) με πνεύμα ακάθαρτο που κατοικούσε στα μνήματα (που ήταν τότε μέσα σε σπηλιές). Ούτε και οι αλυσίδες μπορούσαν να τον συγκρατήσουν, επειδή πολλές φορές είχε σπάσει τις αλυσίδες και τα δεσμά είχε συντρίψει, και κανείς δεν είχε τη δύναμη να τον δαμάσει. Και νυχθημερόν γύριζε στα μνήματα και τα βουνά, κραυγάζοντας και καταπληγώνοντας τον εαυτό του με πέτρες. Και όταν είδε τον Ιησού (τον μοναδικό αυτόν γιατρό ψυχών και σωμάτων), να έρχεται από μακριά, έτρεξε και τον προσκύνησε και αφού φώναξε με μεγάλη κραυγή, του λέει: «Τι σχέση έχω εγώ με σένα, Ιησού, γιε του Θεού του Υψίστου; Σε εξορκίζω στο Θεό, μη με βασανίσεις». Γιατί ο Χριστός τού έλεγε: «Βγες ακάθαρτο πνεύμα από τον άνθρωπο». Και τον ρωτούσε ο Ιησούς: «Ποιο είναι το όνομά σου;» Και απάντησε αυτό και είπε: «Λεγεώνα με λένε, γιατί είμαστε πολλοί» (Λεγεώνα ήταν στρατιωτικό σώμα από 6.000 περίπου πεζούς και 300 ιππείς).  Και πολύ παρακαλούσε τον Ιησού να μην τους στείλει έξω από τη χώρα (ή στην άβυσσο, σύμφωνα με το Λουκ. 8,31). Αλλά ήταν και ένα κοπάδι χοίρων που έβοσκε προς το μέρος του βουνού. Και τον παρακάλεσαν τα πονηρά πνεύματα και του έλεγαν: «Στείλε μας στα γουρούνια και άσε μας να μπούμε μέσα σ’ αυτά». Και τους το επέτρεψε ο Χριστός (για να φανεί έτσι η δύναμη του Θεού και η αλήθεια των λόγων του), γιατί σπλαχνίστηκε τον δυστυχισμένο αυτόν άνθρωπο. Και πράγματι μπήκαν στους χοίρους και όρμησαν αυτοί από το γκρεμό στη θάλασσα. Ήσαν δε οι χοίροι περίπου 2.000 και πνίγηκαν στη θάλασσα -και συμβολικά ακόμη, η θάλασσα εκπροσωπούσε για τους Εβραίους τις δυνάμεις του χάους και της καταστροφής. Και οι χοιροβοσκοί έφυγαν και αναγγείλανε το γεγονός στην πόλη και στα χωράφια. Και οι κάτοικοι βγήκανε να δούνε τι συνέβη. Και έρχονται κοντά στον Ιησού και βλέπουν τον δαιμονισμένο να είναι πλέον καθισμένος και ντυμένος και γνωστικός, και φοβήθηκαν. Και άρχισαν να παρακαλάνε τον Ιησού να φύγει έξω από τα σύνορά τους (φοβήθηκαν μην πάθουν χειρότερα κακά, αλλά και παρέμειναν στην πτώση τους διότι δεν πίστεψαν σ’ αυτόν). Και όταν έμπαινε ο Χριστός στο πλοίο για να κατευθυνθεί στην Καπερναούμ, τον παρακαλούσε ο πρώην δαιμονισμένος να πάει μαζί Του (Είχε θαμπωθεί από το μεγαλείο του Χριστού, αλλά και δεν έπαυε να φοβάται μήπως επανέλθει στο ίδιο κακό). Και δεν τον άφησε ο Ιησούς, αλλά του λέει: «Πήγαινε στο σπίτι σου και στους δικούς σου και ανάγγειλέ τους όσα έκανε ο Κύριος σε σένα και σε ελέησε». Κι έφυγε ο ευεργετηθείς και άρχισε να κηρύττει στη Δεκάπολη όσα του έκανε ο Ιησούς και όλοι θαύμαζαν [βλ. Μάρκ. 5,1-20 και 9,14-29/ Ματθ. 8,28-34 και 16-17/ Λουκ. 8,26-39 και 9,37-42].     Από το προαναφερθέν κείμενο, που παραθέτουν με μικρές παραλλαγές ο Ματθαίος, ο Μάρκος και ο Λουκάς, εξάγονται οι ακόλουθες αλήθειες:   Φαίνεται ξεκάθαρα στην Παράδοση της Εκκλησίας και στην Καινή Διαθήκη: (α) πως υπάρχει αόρατος πνευματικός κόσμος, άγιος και σατανικός, οι άγγελοι και οι δαίμονες, από τους οποίους έχει διαχρονικά εμπειρία η Εκκλησία, ιδίως οι ασκητές, οι μοναχοί, αλλά και όσοι προσπαθούν να εφαρμόσουν το θέλημα του Θεού στη ζωή και το περιβάλλον τους, και (β) πως ακόμη και τα δαιμόνια υποτάσσονται στον Χριστό ως σε παντοδύναμο Θεό. Ο Διάβολος στην Αγία Γραφή παρουσιάζεται ήδη από την πτώση των πρωτοπλάστων να έχει εισχωρήσει στην ανθρώπινη ιστορία και να προσπαθεί  να καταστρέψει με νύχια και με δόντια τον άνθρωπο, «ως λέων ωρυόμενος» (Α΄ Πέτρ. 5,8). Όπως ακριβώς ένα ανοικτό τραύμα χωρίς φροντίδα και αντιβίωση μολύνεται, έτσι και οι πρώτοι άνθρωποι άφησαν εκτεθειμένο το νου και την καρδιά τους στην επιρροή του κακού, με αποτέλεσμα να υποκύψουν στις παγίδες του αντιχρίστου πνεύματος. Η συγκεκριμένη περικοπή αποδεικνύει ότι οι δαίμονες έχουν μάλιστα και προσωπική συνείδηση και θέληση και δεν είναι απλά μια διανοητική κατασκευή που σημαίνει κάτι το κακό. Ο ‘διάβολος’ λέγεται έτσι επειδή συκοφαντεί και διαβάλλει τις πράξεις των ανθρώπων ενώπιον του Θεού και με τη λέξη ‘σατάν’ υπονοείται στα εβραϊκά αυτός που εναντιώνεται και αντιστέκεται στα σχέδια του Θεού, ο αντίδικος και ο αντίπαλος. Εκτός από τον Ιουδαϊσμό και τον Χριστιανισμό, o σατανάς με διάφορες ονομασίες παρουσιάζεται και στον Βουδισμό και στον Ισλαμισμό να κινείται μοχθηρά και ύπουλα εναντίον του καλού και να ενσαρκώνει το απόλυτο κακό.     Οι δαιμονισμένοι δεν είναι ψυχοπαθείς. Άλλο δαιμονισμός και άλλο τρέλα, σχιζοφρένεια ή άλλου είδους πάθηση. Στην Καινή Διαθήκη φανερά διαχωρίζονται τέτοιες καταστάσεις, ώστε να μην έχουμε το δικαίωμα να κατηγορήσουμε την εποχή του Ιησού ότι βρίσκεται στην άγνοια. Δύο παραδείγματα μόνο θα αναφέρουμε, στο κατά Μάρκον 1,32 & 1,34, όπου λέγονται τα εξής: «Και αργά το απόγευμα όταν έδυσε ο ήλιος, του έφεραν όλους τους ΑΡΡΩΣΤΟΥΣ και τους ΔΑΙΜΟΝΙΣΜΕΝΟΥΣ….. και θεράπευσε πολλούς που υπέφεραν από ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΡΡΩΣΤΙΕΣ και έβγαλε πολλά ΔΑΙΜΟΝΙΑ…. Και δεν άφηνε τα δαιμόνια να μιλάνε, γιατί γνώριζαν ότι αυτός είναι ο Χριστός». Όπως βλέπουμε, τα δαιμόνια που συναντάμε στα Ευαγγέλια συζητάνε με το Χριστό, απομακρύνονται από τους ανθρώπους, ομολογούν τον Χριστό ως Θεό, μάλιστα δε ‘πιστεύουν και φρίττουν’, σύμφωνα με τον απόστολο Ιάκωβο, αλλά δεν ποιούν καρπούς μετανοίας διότι παγιώθηκαν στο κακό (Ιακ. 1,19). Σε άλλα σημεία της Γραφής πλησιάζουν και προσκυνούν τον Ιησού ή αναγνωρίζουν ότι έχει εξουσία πάνω τους και παρακαλάνε για την αποτροπή της τιμωρίας τους (βλ. π.χ. Λουκ. 8,28/ Μαρκ. 5,6/ Ματθ. 8,29/ Ματθ. 8,31). Αυτά όλα είναι προσωπικοί τρόποι αντίδρασης, που δεν μπορούν να αποδοθούν σε συνηθισμένες μορφές ψυχασθένειας. Σε πολλές περιπτώσεις οι δαιμονισμένοι αποκαλύπτουν σε πλησίον παρευρισκόμενους διάφορες κρυφές πράξεις τους, τα ονόματα τρίτων και τις ιδιότητές τους κ.α., γεγονότα που δεν ερμηνεύονται δια της κοινής λογικής ή μόνο βιολογικά. Κατά την σύμφωνη γνώμη των αγίων και των Πατέρων της Εκκλησίας, η χειρότερη μορφή τυραννίας είναι εκείνη του διαβόλου πάνω στον άνθρωπο, που βέβαια έχει διαβαθμίσεις και απαντάται και με διαφορετικές μορφές, όπως είναι οι περιπτώσεις υπερηφάνειας, ασέβειας, κακίας, υποδούλωσης στα πάθη, αίρεσης, απιστίας, ειδωλολατρίας κ.ο.κ.     Στη χώρα μας δρουν και «υπηρετούν» τους ανυποψίαστους συνανθρώπους μας, είτε ατομικά είτε με μορφή εταιρειών, πολλές χιλιάδες μάγοι, μέντιουμ και οραματίστριες, που είναι ενεργούμενα υπερφυσικών κακών δυνάμεων (όσοι δεν εξαπατούν ταχυδακτυλουργικά τους πελάτες τους) και φθείρουν ψυχές. Δυστυχώς το πονηρό πνεύμα καμουφλάρεται και παρουσιάζει τα κατορθώματά του στη σύγχρονη εποχή μας με επιστημονικοφανές προσωπείο και ως εξωτερίκευση των εσωτερικών δήθεν δυνάμεων που σε αδράνεια υπάρχουν μέσα μας. Στο ίδιο πνεύμα βαδίζουσα η αποκρυφιστική Νέα Εποχή προσπαθεί να πείσει τους ανθρώπους, και βεβαίως πλανεμένα διδάσκει, ότι όλοι είμαστε εν υπνώσει θεοί επί της γης και πως τα θαύματα και η αλλαγή στη ζωή μας είναι κατορθωτά με την επίκληση συνειδητών ενεργειακών δυνάμεων, στις οποίες δίνουν ονομασίες, όπως: ‘μεγάλοι παλιοί’, ‘οντότητες’ με συγκεκριμένα ονόματα (των οποίων καθίστανται κανάλια-φορείς), ‘άγγελοι’ (εξ ου και η σύγχρονη πνευματιστική αγγελολογία), ‘δύναμη ρέικι’ κ.λπ. Όλα αυτά είναι καμουφλαρισμένη διδασκαλία της σύγχρονης μαγείας. Ο απόστολος Παύλος μάλιστα αποκαλύπτει (αλλά και ο Μέγας Αθανάσιος αναφέρει ότι συνέβαινε στη ζωή του Μεγάλου Αντωνίου) ότι τα δαιμόνια εμφανίζονται και ως άγγελοι φωτός για να παραπλανήσουν αρκετούς (Β΄ Κορ. 11,14). Η λαϊκή παροιμία «ό,τι λάμπει δεν είναι χρυσός» έχει το ίδιο ακριβώς νόημα για τις κοσμικές υποθέσεις.         Ο νέος αυτός της ευαγγελικής διηγήσεως, υπόδουλος καθώς ήταν στον διάβολο, έπασχε από αντικοινωνικότητα, επιθετικότητα, εσωτερική διάσπαση και συγκρούσεις, καταστροφική ορμή, έλλειψη προσωπικής συνοχής, μοναξιά και απομόνωση, αφού τα πάθη άλλωστε στην Ορθόδοξη ψυχοθεραπεία είναι διαστροφή των ψυχικών δυνάμεων και κλιμακούμενη αδράνεια προς το καθ’ ομοίωση (της πορείας προς τη θέωση-ένωση με το Θεό). Αυτές είναι οι συνέπειες του κακού στον άνθρωπο, που διαχέονται και στο περιβάλλον ως ταλαιπωρία, ασθένεια, πείνα, μίσος, πόλεμος, τρομοκρατία, αναρχία, βιασμός, αυτοκτονία κ.λπ., και που έχουν την αρχή τους όχι στο Θεό, αλλά στον μοχθηρό αόρατο πνευματικό κόσμο. Ο Χριστός προσφέρει τη νίκη πάνω στις σκοτεινές και απάνθρωπες δυνάμεις και τη δυνατότητα εσωτερικής συνοχής, ελευθερίας και προσωπικής καταξίωσης, μέσω της Χάρης του, των μυστηρίων της Εκκλησίας (ιδιαίτερα της Εξομολόγησης και της Θ. Κοινωνίας), της αγάπης και της χριστιανικής άσκησης (ταπείνωση, νηστεία, προσευχή, εκκλ. λατρεία, αγρυπνία κ.α.), άνευ της οποίας, και χωρίς την τήρηση των εντολών του Χριστού, όλα φαντάζουν ότι μπορούν να επιτευχθούν μαγικά, χωρίς δηλαδή τη δική μας συν-ενέργεια. Σύμφωνα εξάλλου με τα λόγια του Κυρίου, το «γένος» των δαιμόνων δεν μπορεί να εκδιωχθεί παρά μόνο «με προσευχή και νηστεία» (Ματθ. 14,21).      Η πίστη στον Χριστό ή η απιστία είναι προσωπική επιλογή των ανθρώπων, διότι υπάρχουν και άνθρωποι που ενώ βλέπουν στη ζωή τους και γύρω τους να συμβαίνουν θαύματα, δεν επιθυμούν τη γνωριμία με το Χριστό και τη συνάντηση σε πνευματικό επίπεδο μαζί Του. Επίσης πολλοί από αυτούς δεν συγκινούνται από τα σοβαρά προβλήματα των συνανθρώπων τους, αλλά ζούνε μόνο για τα συμφέροντά τους. Στο παραπάνω παράδειγμά μας εκπροσωπούνται από τους αγνώμονες Γαδαρηνούς, που αντί να ευχαριστήσουν τον Κύριο (και να μετανοήσουν) που λύτρωσε έναν συμπολίτη τους και τους απάλλαξε από έναν δημόσιο κίνδυνο, όπως ήταν ο δαιμονισμένος, έδιωξαν και αποδοκίμασαν ομαδικά τον Χριστό, ίσως επειδή έβλαπτε τα συμφέροντά τους, την εμπορία δηλαδή των χοίρων που στους Ιουδαίους τότε απαγορευόταν. Ο Χριστός διακριτικά τότε απομακρύνθηκε, πιστός στην ελευθερία των ανθρώπων να διαλέγουν οι ίδιοι την πορεία της ζωής τους.     Ο πρώην υπόδουλος και νυν Χριστόδουλος (που σημαίνει πραγματικά ελεύθερος) και σώφρων νέος, έγινε κήρυκας των θαυμασίων του Θεού στους γείτονές του και στα γύρω χωριά (και στους εθνικούς δηλαδή), όπως του υπέδειξε ο Κύριος. Ο θεραπευθείς και χαριτωμένος άνθρωπος βρίσκει τον εαυτό του και αποπνέει χάρη και θεϊκή ηρεμία, ενώ δεν αποτελεί κίνδυνο για τους άλλους. Ο Χριστός χρησιμοποιεί εξάλλου ως συνεργάτες Του εμάς τους ανθρώπους και πιστούς στο θέλημά του. Αυτό μας φανερώνει ότι έχουμε χρέος και εμείς να γινόμαστε κήρυκες της αγάπης του Θεού και απόστολοί Του, με λόγια και με έργα, εξατομικεύοντας τη σημασία κάθε περίπτωσης και ενεργώντας με διάκριση και πραότητα.   Όπου κυριαρχεί το μίσος, η καταστροφή, η επιθετικότητα, η αδικία, ο αλληλοσπαραγμός και φυγαδεύεται η αγάπη, η ελευθερία και η ειρήνη, εκεί κυριαρχεί και ο διάβολος, αφού διώκεται ο Χριστός. Όπου υποχωρεί ο Θεός (εκεί που οι άνθρωποι τον αρνούνται, αφού εκείνος δεν βιάζει τη θέληση κανενός), εκεί ως παρυπόσταση κερδίζει έδαφος το κακό. Όπως το σκοτάδι δεν υπάρχει από μόνο του αλλά είναι η απουσία του φωτός, έτσι και το κακό υλοποιείται όταν απουσιάζει το καλό. Αντίθετα, η χριστιανική ζωή χαρακτηρίζεται από ενότητα, φιλανθρωπία, συμφιλίωση, αγάπη, αγιασμό. Σ’ αυτό το περιβάλλον αναπαύεται ο Θεός και οι χριστιανοί χαρακτηρίζονται παιδιά Του.   Ο Χριστός, τέλος, είναι ο ελευθερωτής ψυχών και σωμάτων. Η σύγκρουση με το πονηρό πνεύμα έληξε, με νικητή τον αναστάντα Θεάνθρωπο. Ο Χριστός ήλθε «ίνα λύση τα έργα του διαβόλου» (Α' Ιω. 3,8) και η ανθρώπινη φύση λυτρώθηκε, με αρχή της σωτηρίας την ενσάρκωσή  Του. Για την καταξίωση όμως του ανθρωπίνου προσώπου απαιτείται καθημερινός αγώνας. Η εσωτερική και εξωτερική αλλαγή του πρώην δαιμονισμένου επισημαίνει ότι στον νέο κόσμο του Θεού, που συντελείται καθ’ οδόν και προς το μέλλον, θα υποχωρήσει κάθε μορφή του κακού. Η Εκκλησία είναι το σώμα Του «παρατεινόμενο στους αιώνες» (άγιος Αυγουστίνος). Είναι το ψυχοσωματικό ουράνιο Πανδοχείο, ιατρείο ψυχών και σωμάτων, κατά την πατερική ερμηνεία της παραβολής του Καλού Σαμαρείτη. Εκεί μόνο βρίσκει αληθινή και αιώνια ανάπαυση ο άνθρωπος, διώκεται το κακό και γαληνεύει η ψυχή, αφού επικοινωνεί όχι μόνο αγαπητικά και αδελφικά με τους συνανθρώπους του, αλλά και μέσω των εκκλησιαστικών μυστηρίων με τους αγίους και τους αγγέλους του Θεού.       ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ: §  Βικιπαίδεια, λήμμα Διάβολος §  «Λόγος και Ύπαρξη», Κων/νου Γρηγοριάδη, τ. Α΄, έκδ. Β΄, εκδ. Η Μεταμόρφωσις του Σωτήρος, Αθ. 2001 §  «Ο Ιησούς Χριστός, ο Καινούριος Κόσμος του Θεού και Εμείς», εκδ. Πατάκη, 2004 §  «Ορθόδοξα Μηνύματα», Σταύρου Φωτίου, εκδ. Γρηγόρης, Αθ. 2000 §  «Ο Χριστός και ο καινούριος κόσμος του Θεού», Νικόλαου Νευράκη, Αθ. 1989 §  «Ο Χριστός και ο καινούριος κόσμος του Θεού», Σάββα Αγουρίδη-Σωκράτη Νίκα, ΟΕΔΒ, Αθ. 1993

"Ταλαίπωρος άνθρωπος εγώ" - Σχόλια στην προς Ρωμαίους 7

Έχω πολλές φορές ακούσει ανθρώπους να χρησιμοποιούν τα λόγια του Παύλου στην προς Ρωμαίους 7:24 λέγοντας: «Ταλαίπωρος άνθρωπος εγώ^. ποιος θα με ελευθερώσει από το σώμα του θανάτου τούτου;» Ο τρόπος που τα χρησιμοποιούν είναι σαν αυτά τα λόγια να έχουν άμεση εφαρμογή σε μας τους αναγεννημένους Χριστιανούς. Τα χρησιμοποιούν σαν εμείς οι Χριστιανοί να είμαστε σκλάβοι της αμαρτίας (είναι μέσα στα ίδια συμφραζόμενα που ο Παύλος λίγους στίχους πιο πριν λέει: «είμαι σαρκικός, πουλημένος κάτω από την εξουσία της αμαρτίας» (προς Ρωμαίους 7:14)). Έτσι λοιπόν λένε: «Ω ταλαίπωροι άνθρωποι εμείς», «είμαστε αμαρτωλοί, πουλημένοι κάτω από την εξουσία της αμαρτίας», «ποιος θα μας ελευθερώσει από αυτά;»

Καταθέτω σ’ αυτό το άρθρο την άποψη ότι αν και οι άνθρωποι που αγαπούν τον Κύριο και θέλουν να τον ακολουθήσουν – και σε τέτοιους ανθρώπους αναφέρεται αυτό το άρθρο - μπορεί να πέσουν σε πολλά λάθη, δεν είναι ωστόσο πουλημένοι κάτω από την εξουσία της αμαρτίας ούτε είναι αυτοί ταλαίπωροι που περιμένουν τον ελευθερωτή τους. Ο Ελευθερωτής έχει έρθει και το όνομα Του είναι Ιησούς Χριστός! Αυτός έχει ανοίξει την πόρτα της φυλακής μας και μας έχει κάνει ελεύθερους. Δεν είμαστε «ταλαίπωροι άνθρωποι» πλέον. Ήμασταν κάποτε ταλαίπωροι, όταν ήμασταν νεκροί στις παραβάσεις και τα αμαρτήματα (προς Εφεσίους 2:1). Αλλά τώρα δεν είμαστε νεκροί πλέον! Ο Θεός μας ζωοποίησε μαζί με τον Χριστό, σαν δώρο, επί τη βάση και μόνο της πίστης μας (προς Εφεσίους 2:5)! Τώρα είμαστε «γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός τον οποίο ο Θεός απέκτησε, για να εξαγγείλουμε τις αρετές εκείνου, ο οποίος μας κάλεσε από το σκοτάδι στο θαυμαστό του φως» (Πέτρου Α 2:9). Αυτή είναι η αλήθεια του Λόγου του Θεού.

Όμως θα έχουμε φυσικά δίκιο να αναρωτηθούμε τι εννοεί ο Παύλος και σε ποιον αναφέρεται η λυπηρή κατάσταση την οποία περιγράφει στην προς Ρωμαίους 7. Γιατί χρησιμοποιεί αυτή την κατάσταση σαν να αναφέρονταν στον ίδιο και γιατί μιλάει σε ενεστώτα σαν να ήταν κάτι που συμβαίνει τώρα; Δεν χρειάζεται να πάμε μακριά για να βρούμε την απάντηση. Το μόνο που χρειάζεται να κάνουμε είναι να διαβάσουμε τα συμφραζόμενα των παραπάνω φράσεων, ολόκληρη την προς Ρωμαίους 7. Το κύριο θέμα της προς Ρωμαίους 7 είναι ο νόμος και πως ήταν αδύνατο να εκπληρωθεί από κάποιον που το μόνο που είχε ήταν την αμαρτωλή φύση του Αδάμ. Ο Παύλος εκθέτει αυτά τα πράγματα χρησιμοποιώντας πρώτο ενικό και ενεστώτα σχηματικά και όχι στην κυριολεξία. Μ’ άλλα λόγια αν και παρουσιάζεται ο Παύλος να λέει ότι λέει για τον εαυτό του προσωπικά, αυτό το κάνει μόνο σαν σχήμα λόγου, βάζοντας σχηματικά τον εαυτό του στην θέση εκείνων που ήταν το άμεσο αντικείμενο των λεγομένων του. Πως το γνωρίζουμε αυτό; Ας διαβάζουμε για παράδειγμα τους στίχους 7-9 της προς Ρωμαίους 7:

 

Προς Ρωμαίους 7:7-9
«Τι θα πούμε, λοιπόν; Ο νόμος είναι αμαρτία; Μη γένοιτο^. αλλά, δεν γνώρισα την αμαρτία, παρά διαμέσου τού νόμου^. επειδή, και την επιθυμία δεν τη θα γνώριζα, αν ο νόμος δεν έλεγε: «Μη επιθυμήσεις». Και η αμαρτία, παίρνοντας αφορμή διαμέσου της εντολής, γέννησε μέσα μου κάθε επιθυμία^. επειδή, χωρίς τον νόμο, η αμαρτία είναι νεκρή. Και εγώ ζούσα κάποτε χωρίς νόμο^. αλλά, όταν ήρθε η εντολή, η αμαρτία ξαναζωντάνεψε, και εγώ πέθανα^.»

 

Η εποχή «χωρίς νόμο» είναι η εποχή πριν τον νόμο του Μωυσή, αιώνες πριν να γεννηθεί ο Παύλος. Έτσι όταν ο Παύλος λέει «εγώ ζούσα κάποτε χωρίς τον νόμο» χρησιμοποιεί το πρώτο ενικό («εγώ») μόνο σχηματικά, σαν σχήμα λόγου. Δεν ζούσε ο Παύλος εκείνον τον καιρό, όμως σχηματικά βάζει τον εαυτό του στην θέση των ανθρώπων εκείνου του καιρού λέγοντας «εγώ ζούσα κάποτε χωρίς νόμο». Το ίδιο και με το επόμενο μέρος του αποσπάσματος αυτού που λέει: «αλλά, όταν ήρθε η εντολή, η αμαρτία ξαναζωντάνεψε, και εγώ πέθανα». Η εντολή ήρθε με τον Μωυσή και ούτε εκείνη την εποχή – του ερχομού της εντολής - ήταν ο Παύλος ζωντανός. Είναι καθαρό λοιπόν ότι μιλάει χρησιμοποιώντας πρώτο ενικό («εγώ», «είμαι» κτλ.) ΣΧΗΜΑΤΙΚΑ και όχι κυριολεκτικά. Το ίδιο κάνει ο Παύλος καθ’ όλη την προς Ρωμαίους 7.Χρησιμοποιεί τον εαυτό του, μιλώντας σε πρώτο ενικό και πολλές φορές σε παροντικό χρόνο (ενεστώτα) για να περιγράψει αυτό που στην πραγματικότητα ήταν μια κατάσταση του ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ. Ο λόγος για τον οποίο το κάνει αυτό είναι για να κάνει την κατάσταση που περιγράφει ακόμα πιο ζωντανή και την αντίθεση της με την παρούσα κατάσταση (η οποία περιγράφεται στη προς Ρωμαίους 8) ακόμα καθαρότερη. Το κύριο θέμα του στην προς Ρωμαίους 7 είναι η χωρίς τον Χριστό κατάσταση. Πριν τον Χριστό ο νόμος ήταν σε ισχύ και αν και αυτός ο νόμος ήταν δίκαιος και αγαθός και άγιος ήταν αδύνατο να κρατηθεί από ανθρώπους που το μόνο που είχαν ήταν την αμαρτωλή, σαρκική¹ φύση του Αδάμ. Όπως χαρακτηριστικά ο Παύλος μας λέει:

 

Προς Ρωμαίους 7:12, 14
«Ώστε, ο μεν νόμος είναι άγιος, και η εντολή άγια και δίκαιη και αγαθή … ο νόμος είναι πνευματικός, εγώ, όμως, είμαι σαρκικός, πουλημένος κάτω από την εξουσία της αμαρτίας.»

 

Ήταν ο Παύλος σαρκικός όταν έγραφε αυτά τα πράγματα; Είχε αυτός μόνο την παλιά αμαρτωλή φύση του Αδάμ; Η απάντηση είναι καθαρά ΟΧΙ. Ο Παύλος όπως και κάθε αναγεννημένος πιστός είχε τον Χριστό μέσα του. Ο Χριστός τον είχε ελευθερώσει, αναγεννήσει, σώσει. Σε τι αναφέρεται λοιπόν αυτός, όταν περιγράφει τον εαυτό του σαν «πουλημένο κάτω από την εξουσία της αμαρτίας»; Αναφέρεται στην εποχή του νόμου, το κύριο θέμα της προς Ρωμαίους 7. Στην εποχή του νόμου δεν υπήρχε νέα γέννηση. Δεν υπήρχε νέα φύση. Όλα αυτά είναι πράγματα που έγιναν διαθέσιμα σε μας μετά την θυσία του Ιησού. Πριν όμως από αυτήν, στην εποχή του νόμου, δεν ήταν διαθέσιμα. Έτσι το μόνο που οι άνθρωποι είχαν εκείνη την εποχή ήταν η παλιά αμαρτωλή φύση τους. Αν και ο νόμος ήταν δίκαιος και αγαθός και άγιος ήταν ωστόσο ένας πνευματικός νόμος ενώ οι άνθρωποι στους οποίους αυτός δόθηκε ήταν σαρκικοί, πουλημένοι κάτω από την εξουσία της αμαρτίας. Όταν ο Παύλος λοιπόν λέει «εγώ όμως είμαι σαρκικός πουλημένος κάτω από την εξουσία της αμαρτίας», χρησιμοποιεί τον εαυτό του και παροντικό χρόνο σχηματικά, βάζοντας τον εαυτό του στην θέση εκείνων που ζούσαν στην εποχή του νόμου, ακριβώς όπως το έκανε στον στίχο 7 και με εκείνους που ζούσαν χωρίς τον νόμο, όταν είπε «εγώ ζούσα κάποτε χωρίς τον νόμο». Όταν ο Παύλος έγραφε την προς Ρωμαίους 7 ήταν καινούργιο κτίσμα, όπως κάθε ένας από μας που πιστεύει στον Κύριο Ιησού Χριστό, τον Μεσσία, τον Γιο του Θεού, επίσης είναι:

 

Προς Κορινθίους Β 5:17
«Γι' αυτό, αν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινούργιο κτίσμα^. τα αρχαία πέρασαν, δέστε, τα πάντα έγιναν καινούργια.»

 

Ο Παύλος χρησιμοποιεί τον ίδιο τρόπο ομιλίας (πρώτο ενικό και ενεστώτα) καθ’ όλη την διάρκεια του υπολοίπου της προς Ρωμαίους 7. Ας το διαβάσουμε:

 

Προς Ρωμαίους 7:15-24
«Επειδή, δεν γνωρίζω εκείνο που κάνω^. για τον λόγο ότι, εκείνο που θέλω, δεν το κάνω, αλλά εκείνο που μισώ, αυτό κάνω. Και αν εκείνο που δεν θέλω, αυτό κάνω, συμφωνώ με τον νόμο, ότι είναι καλός. Όμως, τώρα δεν το κάνω αυτό πλέον εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου. Επειδή, ξέρω ότι μέσα μου (δηλαδή, μέσα στη σάρκα μου) δεν κατοικεί αγαθό [αυτή είναι διαχρονική αλήθεια: δεν υπάρχει τίποτα αγαθό στον παλιό άνθρωπο]^. επειδή, το να θέλω, βρίσκεται κοντά μου, το να κάνω, όμως, το καλό, δεν το βρίσκω^. επειδή, δεν κάνω το αγαθό, που θέλω^. αλλά, το κακό, που δεν θέλω, αυτό κάνω. Και αν εγώ κάνω εκείνο που δεν θέλω, δεν το εργάζομαι πλέον εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου. Βρίσκω, λοιπόν, τούτον τον νόμο, ότι, ενώ εγώ θέλω να κάνω το καλό, κοντά μου βρίσκεται το κακό. Επειδή, βρίσκω μεν ευχαρίστηση στον νόμο τού Θεού κατά τον εσωτερικό άνθρωπο^. όμως, βλέπω μέσα στα μέλη μου έναν άλλο νόμο, που αντιμάχεται στον νόμο τού νου μου, και με αιχμαλωτίζει στον νόμο της αμαρτίας, που είναι μέσα στα μέλη μου. Ω, ταλαίπωρος άνθρωπος εγώ^. ποιος θα με ελευθερώσει από το σώμα αυτού τού θανάτου;»

 

Η κατάσταση που ο Παύλος περιγράφει είναι πραγματικά μίζερη. Αν διαβάζοντας την δεν λάβεις υπόψη τα συμφραζόμενα και αν αγνοήσεις ή υποτιμήσεις της αλήθειες της νέας γέννησης θα γίνεις και εσύ μίζερος. Και εσύ θα φωνάξεις: «Ω, ταλαίπωρος άνθρωπος εγώ^. ποιος θα με ελευθερώσει από το σώμα αυτού τού θανάτου;» Όμως ο Παύλος λέει ότι λέει για να περιγράψει την κατάσταση πριν τον Χριστό. Είναι μια κατάσταση που προσδοκά ελευθερωτή. Ναι, πριν τον Χριστό και πριν να πιστέψουμε σ’ Αυτόν όλοι μας θα κράζαμε: «Ω, ταλαίπωρος άνθρωπος εγώ^. ποιος θα με ελευθερώσει από το σώμα αυτού τού θανάτου;». Όμως τα καλά νέα είναι ότι 2000 χρόνια πριν ο ελευθερωτής ήρθε! Το όνομα του είναι Ιησούς Χριστός! Ο Παύλος δεν σταματά στην διαπίστωση/ερώτηση: «Ω, ταλαίπωρος άνθρωπος εγώ^. ποιος θα με ελευθερώσει από το σώμα αυτού τού θανάτου;» αλλά περνά αμέσως στην απάντηση που είναι:

 

Προς Ρωμαίους 8:1-4
«Δεν υπάρχει, λοιπόν, τώρα καμιά κατάκριση για εκείνους που είναι στον Ιησού Χριστό. Επειδή, ο νόμος τού Πνεύματος της ζωής, η οποία υπάρχει στον Ιησού Χριστό, ΜΕ ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΕ ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΟΜΟ ΤΗΣ ΑΜΑΡΤΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ. Επειδή, το αδύνατο στον νόμο, καθότι ήταν ανίσχυρος εξαιτίας της σάρκας, ο Θεός, στέλνοντας τον δικό του Υιό με ομοίωμα σάρκας αμαρτίας, και σε σχέση με την αμαρτία, κατέκρινε την αμαρτία στη σάρκα^. για να εκπληρωθεί η δικαιοσύνη τού νόμου, σε μας, που δεν περπατάμε σύμφωνα με τη σάρκα, αλλά σύμφωνα με το Πνεύμα.»

 

Ναι, κάποτε ήμασταν σκλάβοι, πουλημένοι κάτω από εξουσία της αμαρτίας. Αλλά δεν είμαστε πλέον! Πιστεύοντας στον Κύριο Ιησού Χριστό, ελευθερωθήκαμε από την σκλαβιά μας. Τώρα έχουμε νέα φύση, τον Χριστό μέσα μας. Τώρα είμαστε ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ! Τώρα είμαστε δίκαιοι!

 

Για να συνοψίσουμε λοιπόν: στην ερώτηση του Παύλου στην προς Ρωμαίους 7:24:

 

«Ω, ταλαίπωρος άνθρωπος εγώ^. ποιος θα με ελευθερώσει από το σώμα αυτού τού θανάτου;»

 

Η απάντηση είναι μόλις 2 στίχους έπειτα:

 

«ο νόμος τού Πνεύματος της ζωής, η οποία υπάρχει στον Ιησού Χριστό, ΜΕ ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΕ ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΟΜΟ ΤΗΣ ΑΜΑΡΤΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ.»

 

Και προς Γαλάτες 5:1
«Στην ελευθερία, λοιπόν, με την οποία μας ελευθέρωσε ο Χριστός, να μένετε σταθεροί, και μη υποβληθείτε ξανά σε ζυγό δουλείας.»

 

Δεν είμαστε πλέον δούλοι, υπό την εξουσία της αμαρτίας. Δεν είμαστε πλέον «ταλαίπωροι άνθρωποι». Ο ελευθερωτής Χριστός ήρθε, έδωσε την ζωή του για λύτρο και μας έκανε ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ. Τη επόμενη φορά λοιπόν που θα ακούσουμε κάποιον να λέει «Ω, ταλαίπωρος άνθρωπος εγώ^. ποιος θα με ελευθερώσει από το σώμα αυτού τού θανάτου;», εννοώντας ότι αυτό είναι κάτι που είμαστε τώρα, γνωρίζουμε ότι είναι λάθος να εφαρμόζουμε αυτό το απόσπασμα με τέτοιο τρόπο. Δόξα τω Θεό που, μέσα από τον Γιο Του, μας ελευθέρωσε από αυτή την κατάσταση. Δόξα τω Θεό που αν και κάποτε ήμασταν «νεκροί, εξαιτίας των παραβάσεων και των αμαρτιών … ο Θεός, επειδή είναι πλούσιος σε έλεος, εξαιτίας της πολλής του αγάπης, με την οποία μάς αγάπησε, και ενώ ήμασταν νεκροί εξαιτίας των αμαρτημάτων, μας ζωοποίησε μαζί με τον Χριστό» (προς Εφεσίους 2:1, 4-5). Δόξα σ’ αυτόν και στον ελευθερωτή μας Χριστό πάντα.

 

Τάσος Κιουλάχογλου

 

---

Υποσημειώσεις

1. Ο όρος «σάρκα» στις επιστολές του Παύλου σημαίνει συνήθως την αμαρτωλή φύση του Αδάμ. Ένας άλλος όρος που χρησιμοποιείται γι’ αυτή την φύση είναι: παλιός άνθρωπος. Αυτή η φύση, η φύση του Αδάμ, είναι η μόνη φύση που κάποιος έχει πριν να πιστέψει στον Χριστό και η μόνη φύση που ήταν διαθέσιμη την εποχή του νόμου. Σήμερα όμως λόγω της θυσίας του Ιησού, ομολογώντας αυτόν σαν Κύριο και πιστεύοντας με την καρδιά μας ότι ο Θεός τον ανέστησε από τους νεκρούς (προς Ρωμαίους 10:8-9) αναγεννιόμαστε, αποκτούμε δηλαδή νέα φύση. Αυτή η φύση λέγεται στην Γραφή: νέος άνθρωπος (αντί για τον παλιό άνθρωπο), πνεύμα (αντί για την σάρκα). Τα άρθρα «Ψύχη, σώμα, πνεύμα» και «Πεντηκοστή και Νέα Γέννηση» συζητούν εκτενώς τα παραπάνω.

 

Ο ΕΛΕΥΘΕΡΩΤΗΣ ΜΑΣ

Ο ΕΛΕΥΘΕΡΩΤΗΣ ΜΑΣ

Ὁ μεγάλος Βασιλιᾶς μας στήν Κωνσταντινούπολη, ὁ μέγας Θεοδόσιος (379--395 μ.Χ.), ἔδωκε κάποτε «γενική ἀμνηστία»!

Ὅλες οἱ φυλακές ἄνοιξαν. Καί ὅλοι οἱ ὑπόδικοι καί κατάδικοι βγῆκαν. Ἐλεύθεροι. Καί ἐπῆραν τόν δρόμο τοῦ γυρισμοῦ στά σπίτια τους. Καί ὅλος ὁ κόσμος μιλοῦσε τότε γιά τήν φιλάνθρωπη αὐτή ἐνέργεια τοῦ μεγάλου ἐκείνου καί εὔσπλαγχνου βασιλιᾶ μας. (Θυμίζομε ὅτι ὁ Θεοδόσιος ἁγίασε. Ἡ μνήμη του τιμᾶται στίς 11 Ἰανουαρίου).

Κάποιοι μάλιστα ἐπῆγαν καί στόν ἴδιον. Καί τόν εὐχαριστοῦσαν μέ ὅλη τους τήν καρδιά. Καί τοῦ ἐξέφραζαν τόν θαυμασμό τους, καί τήν εὐγνωμοσύνη τους, γιά τήν «γενική ἀμνηστία». Γιά μιά ἀμνηστία, πού δέν ἐξαιροῦσε κανέναν!

Ἀπάντησε ὁ αὐτοκράτορας:

- Μακάρι νά τό μποροῦσα, θά τό ἤθελα πολύ, ἄν μοῦ ἔδινε ὁ Κύριος τέτοια χάρη, νά διάταζα καί νά ἄνοιγαν οἱ πῦλες τοῦ ἅδη. Καί νά ἔβγαιναν ὅλοι οἱ νεκροί καί κολασμένοι. Καί νά ξανάπαιρναν θέση καί ζωή κοντά στόν Θεό!... Τί εἶναι αὐτό πού ἐκαμα ἐγώ μπροστά σ’ ἐκεῖνο πού θά κάμει γιά μᾶς ὁ Χριστός: «λέγων τοῖς ἐν δεσμοῖς: ἐξέλθετε»(Ἡσ. 49,9);

Ὤ πόσο διαφέρει ἡ δύναμη τοῦ Θεοῦ ἀπό τήν δύναμη τοῦ ὅποιου αὐτοκράτορα καί πλανητάρχη!

Ἕνας ἐπίγειος ἄρχοντας μπορεῖ νά ἀνοίξει μιά φυλακή. Ὁ Χριστός, ὁ ἐλευθερωτής μας θά ἀνοίξει τούς τάφους!... Καί οἱ νεκροί θά ἀναστηθοῦν καί θά βγοῦν πάλι, ζωντανοί! Μέ αἰώνια τώρα ζωή!

Ἕνας ἐπίγειος ἄρχοντας, μπορεῖ νά ἀπαλλάξει ἕναν ἄνθρωπο-ἔνοχο, ἀπό μιά νόμιμη τιμωρία, πού τοῦ ἔχει ἐπιβληθῆ. Ὁ Χριστός, ὁ ἐλευθερωτής τῶν ψυχῶν μας, θά ἀνοίξει τίς πῦλες τῆς κόλασης· καί θά χαρίσει στούς δεσμίους της ἐλευθερία καί αἰώνια ζωή.