«Ξένον τόκον ιδόντες ξενοθώμεν του κόσμου, τον νουν εις ουρανόν μεταθέντες»

Ο ξένος τόκος είναι ο Ιησούς Χριστός τον οποίο έφερε η Υπεραγία Θεοτόκος , δανείζοντας σ’ Αυτόν την σάρκα, ο ξένος τόκος, αυτός ο οποίος παραμένει ξένος στους πιο πολλούς ανθρώπους, ακόμη δε και στους «τύποις» χριστιανούς˙ εάν Αυτός, ο Ιησούς Χριστός, ο Υιός και Λόγος του Θεού, γίνει γνωστός , θεατός, τότε έχει δύο συνέπειες στον άνθρωπο˙ την απομάκρυνση από τον κόσμο της αμαρτίας και την προσήλωσι του νου εις τον ουρανόν.
Βασική, λοιπόν, αιτία της σωτηρίας του ανθρώπου είναι να δει ο άνθρωπος με τα πνευματικά μάτια της ψυχής τον Θεό. Μπορεί να Τον δει υπό μορφήν θεανθρώπου. «Κύριε, δείξον μοι τον πατέρα», είπε ένας από τους μαθητές στον Κύριό μας. «Ο εωρακώς εμέ, εώρακε και τον πατέρα», ήταν η απάντηση του Κυρίου μας.
Αλλά δεν αρκεί μόνο να Τον βλέπουμε στις εικόνες με τα μάτια τα υλικά. Είναι ανάγκη να Τον γνωρίσουμε με τα μάτια της ψυχής . Για να πραγματοποιηθεί όμως αυτή η γνώση, χρειάζεται μια προεργασία. Προεργασία είναι η κένωση του εαυτού μας, η στροφή προς τα μέσα, η αναγνώριση της πραγματικής εσωτερικής καταστάσεως, η ταπείνωση. Τότε φανερώνεται ο Ιησούς Χριστός. Φανερώνεται εσωτερικά, βαθειά, ενώνεται με τον άνθρωπο. Γίνεται ,λοιπόν, η όραση του Θεού «εν ενώσει μετ’ Αυτού».
Ο ξένος αυτός, ο οποίος είναι ξένος ως προς την ανθρώπινη διάνοια, «ως Θεός ων», έλαβε σάρκα και οστά και «τοις ανθρώποις συνανεστράφη, έμεινε δε υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε σταυρού», αυτός ο ξένος τόκος όταν γίνει θεατός από τα μάτια της ψυχής του ανθρώπου, έχει για τον άνθρωπο δυο πνευματικές συνέπειες.
«Ξένον τόκον ιδόντες», αφού λοιπόν γνωρίσουμε τον ξένο τόκο, «ξενοθώμεν του κόσμου, τον νουν εις ουρανόν μεταθέντες». Αμέσως θα σηκώσουμε το βλέμμα προς τον ουρανό, θα εγκαταλείψουμε τα επίγεια ενδιαφέροντα με τα οποία προσκολλάται ο άνθρωπος στη γη.
Σήμερα και κάθε εποχή , ο άνθρωπος ο οποίος δεν γνώρισε τον Χριστό δεν είναι δυνατόν να ξεκολλήσει από τη γη. Βλέπετε σήμερα, πόσος αγώνας γίνεται για μία πιθαμή γης, πόσα δικαστήρια, πόσα μίση, πόσα εγκλήματα. Με τα κληρονομικά θέματα, αδέλφια χωρίζουν, οικογένειες καταστρέφονται . Για ποιο πράγμα; Για ένα κομμάτι χώμα!
«Ξένον τόκον ειδόντες, ξενοθώμεν του κόσμου». Θα αποξενωθούμε από τον κόσμο. Βεβαίως, δεν θα πάμε όλοι στα βουνά να τρώμε άγρια χόρτα, αλλά θα ιεραρχήσουμε τις προσπάθειές μας, τα ιδανικά μας. Πρώτα ο ουρανός, η δε γη να εξυπηρετεί την άνοδό μας στον ουρανό. Να εργαζόμαστε για να ζούμε, όχι να ζούμε για να αποκτούμε.
Κι εδώ θα κάνω μία παρένθεση. Είναι άσκοπος κόπος, να μαζεύει κανείς και να έχει την αίσθηση ότι ενδιαφέρεται για τα παιδιά του , όταν αφήνει περιουσίες πολλές στα παιδιά του και καταστρέφει και ηθικά και πνευματικά και σωματικά τα παιδιά του, γιατί τα έτοιμα δεν εκτιμούνται πάντα.
Όλοι εμείς που ζήσαμε μέσα στην βιοπάλη, ξέρουμε τι θα πει να αγωνιστείς και να αποκτήσεις με ιδρώτα το ψωμί σου, όπως παρήγγειλε ο Κύριός μας. Γιατί θα έρθει μία ώρα που τα ίδια τα παιδιά σας μέσα στις διαμάχες θα σας πικράνουν πολύ.
Η προσπάθεια, έπειτα, να αποκτήσει κανείς πολλά με την εργασία του, ν’ αποκτήσει το ένα, ν’ αποκτήσει και το δεύτερο και το τρίτο και ν’ αυξήσει την εργασία, και να δοθεί με όλη του την ψυχή στην εργασία δεν έχει καλή κατάληξη γιατί ξεχνά την ψυχή του και έρχεται ξαφνικά η στιγμή του θανάτου. Βροντερή ακούγεται τότε η φωνή από τον Θεό: «Ταύτη τη νυκτί την ψυχήν σου απαιτούσιν από σου, ά δε ητοίμασας τίνι έσται;».
Δεν αποδεικνύεται ανόητος ο άνθρωπος να ασχολείται με τόση βουλιμία με τόσο πάθος για τη γη; Αφού ξέρει και βλέπει καθημερινά να φεύγουν οι άνθρωποι χωρίς να παίρνουν τίποτε απολύτως μαζί τους.
Κάποτε μου είπε κάποιος, χαριτολογώντας: Πάτερ, εσύ έχεις εργαστεί στις πιο πλούσιες ενορίες, στην Παναγία Δεξιά, στον άγιο Δημήτριο, ποιος είναι ο λόγος που δεν απόκτησες περιουσίες, σπίτια, αυτοκίνητα, εξοχικά; Είχα την πρόνοια, του απάντησα χαριτολογώντας, να πάω στα μνήματα προ του χειροτονηθώ και να ρωτήσω αν περνάει τίποτε απ’ όλα αυτά εκεί μέσα. Κι αφού δεν περνάει, για ποιο λόγο να ξοδέψω την υγεία μου, τον κόπο μου, ενώ θα μπορούσα να ξοδέψω τα πάντα, για να ταπεινωθώ και να αποκτήσω αυτά που θέλει ο Θεός; Γιατί στο τέλος θα πάρουμε μαζί μας μόνο την ψυχή μας, με όσα κακά έχει κάνει. Να ζούμε συνέχεια στο πνεύμα της μετανοίας, πρέπει να είναι το κύριο μέλημά μας.
Όταν γνωρίσει κάποιος τον Χριστό μας και Τον δει με τα μάτια της ψυχής, δεν θα του κάνουν αίσθηση όλα αυτά. Θα τρώει για να ζει και δεν θα ζει για να τρώει. Θα είναι ο άνθρωπος ο οποίος φροντίζει για τα άνω, «μη τα της γης». Η βασιλεία των ουρανών είναι αιώνια, η γη είναι προσωρινή. Αυτά όλα θα παρέλθουν και τι θα παραμείνει στον αιώνα; Θα μείνει ο Ιησούς Χριστός και η βασιλεία Του η επουράνιος και όλοι οι εκλεκτοί «οι αγαπώντες αυτόν».
Πρέπει να ξυπνήσουμε από σήμερα και να λάβουμε υπ’ όψη μας μία άλλη φράση της Αγίας Γραφής: «Η νυξ προέκοψεν, η ημέρα ήγγικεν. Έως ημέρα εστί εργάζεστε, ίνα μη η σκοτία υμάς καταλάβη». Η σκοτία είναι η ζωή των παθών οπότε έρχεται ο Κύριος ξαφνικά, «ως κλέπτης εν νυκτί». Και είναι πολλά τα ξαφνικά στις ημέρες μας, και τότε καταστρέφεται ο άνθρωπος γιατί μετάνοια μετά θάνατον δεν υπάρχει.
Γιατί δεν έχουμε την στοιχειώδη εξυπνάδα να κερδίσουμε τον ουρανό και ξοδεύουμε όλο το ενεργητικό μας με τις συμβουλές του διαβόλου, να αποκτήσουμε αγαθά εδώ στη γη, να εδραιωθούμε; Γιατί δεν μας απασχολεί ο ουρανός; Διότι απλούστατα δεν γνωρίσαμε τον «ξένον τόκον». Γι’ αυτό, «ξένον τόκον ιδόντες, ξενοθώμεν του κόσμου τον νουν εις ουρανόν μεταθέντες».

Από το βιβλίο: «Ο ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ
+Πρωτοπρεσβύτερος π. Θωμάς Παπαδόπουλος
Ομιλίες στους Χαιρετισμούς-στις Παρακλήσεις και στους βασικούς σταθμούς της επί γης ζωής της Υπεραγίας Θεοτόκου»
Τόμος 5ος
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1996

Αναρτήθηκε από gk στις 5/20/2011 07:15:00 μ.μ.

Oταν εσύ δεν αμαρτάνεις, δεν ψεύδεσαι, δεν κατακρίνεις, δεν πονηρεύεσαι κατά του πλησίον σου, τότε έχεις φόβο Θεού

Λοιπόν, όταν εσύ δεν αμαρτάνεις, δεν ψεύδεσαι, δεν κατακρίνεις, δεν πονηρεύεσαι κατά του πλησίον σου, τότε έχεις φόβο Θεού.

Τότε είσαι σοφός και κατανοείς το Θεό, και για να μην Τον λυπήσεις δεν αμαρτάνεις. Και αυτή είναι η όραση του Θεού, και ο Θεός που βλέπει τα πάντα σε σκεπάζει από τις παγίδες του σατανά.

…Όλες τις θλίψεις, παιδί μου, αν τις υπομένουμε, βρίσκουμε Χάρη παρά Κυρίου. Γι’ αυτό μας αφήνει ο Κύριος να πειραζόμαστε, για να μας δοκιμάζει και να μας πλέξει στεφάνους.

…Παραιτήσου από το δικό σου θέλημα, για να βρεις ειρήνη ψυχής. Γιατί το θέλημα του ανθρώπου έχει γίνει χάλκινο τείχος και εμποδίζει το φωτισμό και την ειρήνη

… Όντως μέγα είναι, στ’ αλήθεια, το μυστήριο της υπακοής! Αφού ο γλυκύς μας Ιησούς πρώτος χάραξε το δρόμο και έγινε παράδειγμα για μας, πόσο μάλλον εμείς είμαστε οφειλέτες να Τον μιμηθούμε.

Ο μοναχός δεν αλλάζει τόπο κατοικίας, χρώμα ενδυμάτων και ιδίως νοημάτων. Ο μοναχός και η μοναχή αλλάζουν νουν και καρδιά μαζί. Δε σκέφτονται όπως οι κοσμικοί.

Όλη η δύναμη της ψυχής είναι η προσευχή. Και καθώς το σώμα δυναμώνει με τις τροφές και τα διάφορα καρυκεύματα που του προσφέρουμε, έτσι και η ψυχή μας θέλει ευχή, ανάγνωση, λόγο προφορικό, να βλέπει παράδειγμα και έτσι λίγο-λίγο ξυπνάει

… Με πολλή απλότητα να πορεύεσαι, για να βρεις την καθαρότητα της ψυχής. Η απλότητα είναι μεγάλη ευτυχία για την ψυχή

… Τους μεν κανόνες οι άνθρωποι τους κατάργησαν, αλλά δεν τους κατάργησε ο Θεός. Μένουν, όπως τους έθεσαν οι Πατέρες και οι θείοι Απόστολοι. Επομένως να τους φυλάττουμε, αν θέλουμε να σώσουμε την ψυχή μας, για να μη βρούμε αντιμέτωπο το Θεό να υπερασπίζει τους νόμους των αγαπητών Του δούλων.

Το στόμα σου αδιαλείπτως να μελετά την ευχή: “Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν με”

… Με την ευχή, θα καθαρίσει ο νους σου και θα την κατεβάσει στην καρδιά και θα γίνει διαδρομή, ένωση νου, λόγου και καρδιάς, και θα γίνει Παράδεισος μέσα σου.

Από τη στιγμή που αρχίζουμε να διαπράττουμε την αμαρτία γινόμαστε δούλοι των δαιμόνων.

Ο φιλάνθρωπος Θεός έκανε τον άνθρωπο αυτεξούσιο και μας δίδαξε να μη μετέχουμε σε πράξεις αισχρές και δε σκεπτόμαστε σοβαρά τα θεία και σωτήρια λόγια Του.

Δεν υπάρχει άλλη θυσία τόσο ευώδης προς το Θεό, όσο η αγνότητα του σώματος.

Τίποτε άλλο δε μισεί τόσο ο Θεός, όσο την παράνομη ηδονική ακαθαρσία του σώματος.

Σ’ αυτή τη ζωή είναι αγώνας. Με τα ακάθαρτα πνεύματα πολεμάς, που δε σου ρίχνουν γλυκά και λουκούμια, αλλά σφαίρες οξείες που θανατώνουν ψυχή, όχι σώμα…

Γέροντος Ιωσήφ Ησυχαστή

dakriametanoias.blogspot.gr

Η Διακοπή Μνημοσύνου είναι "υπακοή στους Κανόνες και στην παράδοση της Εκκλησίας"!

  «Καλούμαστε να μιμηθούμε τους Αγίους μας και να συστρατευθούμε με τους πατέρες, μοναχούς και ιερείς, που αποτειχίστηκαν και την υπερασπίζονται διωκόμενοι»!

  Λέγεται, πως μετά την άλωση της Κων/πόλεως, ο Μωάμεθ Β΄ ο Πορθητής, είδε σε κάποιο τοίχο του παλατιού να εμφανίζεται μια παλάμη με πέντε ανοιχτά δάκτυλα.

Κανείς δεν μπόρεσε να ερμηνεύσει τί σήμαινε αυτό, μέχρι που ο Άγιος Γεννάδιος Σχολάριος, μετά από νηστεία και προσευχή 7 ημερών, του μετέφερε αυτό που του αποκάλυψε ο Θεός, ότι δηλαδή “αν βρίσκονταν πέντε αληθινοί Χριστιανοί μέσα στην Πόλη εσύ δεν θα την καταλάμβανες ποτέ”.

Ούτε πέντε αληθινοί Χριστιανοί δεν βρέθηκαν ώστε ο Θεός να μην εγκαταλείψει την πόλη από την προστασία Του! (ο Άγιος Γεννάδιος ήταν αυτός που με τους επίμονους αγώνες του κατέστησε ανεφάρμοστο στην πράξη τον ενωτικό όρο της συνόδου Φερράρας-Φλωρεντίας όπου μόνος ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός αντιπαρατάχθηκε κατά των δυτικών).

Σήμερα, μετά από έναν αιώνα συνεχούς και προσχεδιασμένης προσπάθειας άλωσης του ορθοδόξου φρονήματος και μετά την σύνοδο της Κρήτης όπου επικυρώθηκε αυτή η προσπάθεια, βρίσκονται πάλι λίγοι, μετρημένοι Χριστιανοί (μοναχοί και κληρικοί) που ορθώνουν ανάστημα απέναντι στον οικουμενισμό, διακόπτοντας την μνημόνευση του Πατριάρχου ή των Επισκόπων σύμφωνα πάντα με τα όσα ορίζουν οι κανόνες της Εκκλησίας, αντιστεκόμενοι στην αίρεση και αντιδρώντας στις κακοδοξίες των αιρετικώς φρονούντων.

Αυτοί είναι οι καλοί ποιμένες, που σε καιρό αιρέσεως δεν σιωπούν και στηρίζουν το ποίμνιο της Εκκλησίας με την προσευχή τους, τα λόγια, τα έργα τους και την φυσική τους παρουσία, ακολουθώντας τον λόγο του Κυρίου “εγώ ειμί ο ποιμήν ο καλός. ο ποιμήν ο καλός την ψυχήν αυτού τίθησιν υπέρ των προβάτων”.

Φυσικό επακόλουθο η δίωξή τους. Αυτοί που ομολογούν πίστη στον Τριαδικό μας Θεό εκδιώκονται χωρίς δίκη και χωρίς απολογία. Βρισκόμαστε μάρτυρες του γεγονότος να εκδιώκονται και να τιμωρούνται οι αντιδρώντες στην αίρεση του οικουμενισμού και όχι οι υπαίτιοι. Τα φιλενωτικά, αγαπητικά και φιλειρηνικά αισθήματα των διοικούντων την Εκκλησία, εξαντλήθησαν ως προς τις άλλες ομολογίες-αιρέσεις και παρέμειναν μόνο συκοφαντίες και κατηγορίες ως προς αυτούς που αφυπνίζουν τον ανενημέρωτο λαό. Το ποίμνιο της Εκκλησίας μη γνωρίζοντας πως σε θέματα πίστεως η υπακοή πρέπει να γίνεται μόνο στον Θεό και όχι στους ανθρώπους, ελέγχεται από φόβους ανυπακοής προς τον πνευματικό και φοβίες μην τυχόν και βρεθεί σε σχίσμα και εκτός Εκκλησίας .

Μια απλή ανάγνωση των βίων των Αγίων Ομολογητών, αποδεικνύει την έμπρακτη αποτείχιση τόσο αυτών όσο και του λαού που σε καιρό αιρέσεων απομακρύνονταν από τους ναούς και τους αιρετικούς επισκόπους κάνοντας υπακοή στους Ιερούς μας κανόνες και στην παράδοση της Εκκλησίας. Ήξεραν ότι όχι μόνο δεν δημιουργούσαν σχίσμα, αλλά λύτρωναν την Εκκλησία απ’ αυτό.

Άν πίστευαν ότι βρισκόταν εκτός Εκκλησίας θα δέχονταν να υποστούν διωγμούς, φυλακίσεις, αφορισμούς και καθαιρέσεις; Ήταν πεπεισμένοι ότι αυτοί διαφύλασσαν την καθαρότητα της Εκκλησίας από κάθε κακοδοξία και καινοτομία. Ξεχνούμε, λοιπόν, την ομολογία των Αγίων μας χωρίς καν να αναρωτιόμαστε γιατί σήμερα τους εορτάζουμε και τους τιμούμε;

Η Ιστορία της Εκκλησίας μας, μας διδάσκει πως οι μη κοινωνούντες των κακοδόξων αποτελούν το υγιές μέρος αυτής και πως επιβάλλεται η απομάκρυνσή τους μέχρι να αναλάμψει η Ορθοδοξία (να πραγματοποιηθεί νέα Σύνοδος που θα ακυρώνει την ληστρική). Η απομάκρυνση αυτή είναι θέμα σωτηρίας κι έχει ως σκοπό να κρατήσει αμόλυντο το σώμα του Χριστού από τις κακοδοξίες των αιρέσεων. Στα χρόνια της απολύτου συγχύσεως, όπου η πλειονότης κληρικών και πιστών δεν μπορεί καν ν’ αντιληφθεί την υπονόμευση της πίστεώς μας, καλούμαστε να μιμηθούμε τους Αγίους μας και να συστρατευθούμε με τους πατέρες, μοναχούς και ιερείς, που την υπερασπίζονται διωκόμενοι και χλευαζόμενοι από την διοίκηση της Εκκλησίας.

Άς μην μείνουν, λοιπόν, πέντε οι αληθινοί Χριστιανοί που θα υπερασπίζονται την ορθοδοξία και ας μην αφεθούμε στην απραγία μας υπακούοντας στον Κύριό μας Ιησού Χριστό που μας καλεί σε πνευματική αφύπνιση λέγοντάς μας “υποκριταί, το πρόσωπο του ουρανού και της γης οίδατε δοκιμάζειν, το δε καιρόν τούτο πώς ου δοκιμάζετε;”

Πηγή

Αναρτήθηκε από Πατερική Παράδοση στις 3/27/2017 10:41:00 μ.μ.

Άγιος Ησύχιος ο Πρεσβύτερος: Προς το Θεόδουλο, λόγος περί νήψεως και αρετής χωρισμένος σε 203 κεφάλαια (τα λεγόμενα αντιρρητικά και ευκτικά)

1. Η νήψη είναι μια μέθοδος και επιστήμη, η οποία απαλλάσσει τον άνθρωπο – με την βοήθεια του Θεού – τελείως από εμπαθείς σκέψεις και λόγους και από πονηρά έργα, αν εξακολουθεί ο άνθρωπος την πνευματική αυτήν μέθοδο επί πολύν καιρό και την εφαρμόζει με προθυμία. Η νήψη χαρίζει επίσης ασφαλή γνώση του ακαταλήπτου Θεού, όσο είναι δυνατόν, και λύση θείων και κρυπτών μυστηρίων. Επίσης με αυτήν κατορθώνει ο άνθρωπος να εκπληρώσει όλες τις εντολές της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης και αυτή παρέχει όλα τα αγαθά του μέλλοντος αιώνος.
Αυτή είναι κυρίως η καθαρότητα της καρδιάς, η οποία λόγω του μεγαλείου και της ωραιότητάς της, ή, για να κυριολεκτήσω, λόγω της αμέλειάς μας είναι πάρα πολύ σπάνια σήμερα στους μοναχούς. Αυτήν ο Χριστός την μακαρίζει με αυτά τα λόγια: «Μακάριοι όσοι έχουν καθαρή καρδιά διότι αυτοί θα αντικρύσουν τον Θεό». Τέτοια λοιπόν που είναι, χρειάζεται και μεγάλο τίμημα για να την αγοράσεις. Η νήψη, όταν πολυκαιρίσει στον άνθρωπο γίνεται οδηγός σωστού και θεάρεστου βίου.  αυτό είναι και η επισφράγιση της θεωρίας. Μας διδάσκει να κινούμε δίκαια και τα τρία μέρη της ψυχής (το λογιστικό, το θυμικό και το επιθυμητικό), και να φυλάγομε με ασφάλεια τις αισθήσεις μας. και τις τέσσερις γενικές αρετές (φρόνηση, ανδρεία, σωφροσύνη και δικαιοσύνη) τις μεγαλώνει κάθε μέρα σ’ εκείνον που την κατέχει.



2. Ο μέγας νομοθέτης Μωυσής, ή μάλλον το Πνεύμα το Άγιο, θέλοντας να φανερώσει πόσο άμεμπτη και καθαρή και γενική και υψοποιός είναι η αρετή της νήψεως, και θέλοντας να διδάξει πως να την αρχίζουμε και να την εκτελούμε, λέει: «Να προσέχεις τον εαυτό σου μήπως ένας λόγος κρυμμένος στην καρδιά σου γίνει ανόμημα». Κρυμμένο λόγο ονομάζει τη μονολόγιστη ενθύμηση (παράσταση) ενός πονηρού πράγματος, το οποίο μισεί ο Θεός. Αυτό οι Πατέρες το ονομάζουν και «προσβολή», η οποία γίνεται στην καρδιά από το διάβολο. Στην προσβολή, μόλις εμφανιστεί στο νου μας, επακολουθούν οι λογισμοί μας, οι οποίοι αρχίζουν και συνομιλούν μαζί της με πάθος.

3. Η νήψη είναι δρόμος κάθε αρετής και εντολής Θεού. Αυτή λέγεται επίσης και ησυχία της καρδιάς. Και όταν φτάσει σε τελειότητα, χωρίς δαιμονικές φαντασίες, λέγεται και φυλακή του νου.

4. Εκείνος που γεννήθηκε τυφλός, δεν βλέπει το φως του ήλιου. Και εκείνος που δεν ζει με τη νήψη, δεν βλέπει τις πλούσιες ακτινοβολίες της χάρης που έρχεται από τον ουρανό. Ούτε θα ελευθερωθεί ποτέ από τα πονηρά έργα και λόγια και σκέψεις που μισεί ο Θεός. Και κατά την έξοδό του από την ζωή δε θα περάσει ελεύθερα από τους άρχοντες του σκοτεινού ταρτάρου.

5. Προσοχή είναι μια αδιάλειπτη ησυχία της καρδιάς από κάθε πονηρό λογισμό. μόνον τον Ιησού Χριστό, τον Υιό του Θεού και Θεό ακατάπαυστα αναπνέει και επικαλείται την βοήθειά Του και μαζί του αντιπαρατάσσεται με ανδρεία εναντίον των πονηρών δαιμόνων. Και σ’ Αυτόν εξομολογείται, γιατί μόνον ο Ιησούς έχει εξουσία να συγχωρεί αμαρτίες. Η ψυχή με την επίκλησή της εναγκαλίζεται αδιάκοπα το Χριστό, ο Οποίος μόνος γνωρίζει τι κρύβουν οι καρδιές των ανθρώπων. και προσπαθεί να διαφύγει με κάθε τρόπο την προσοχή των ανθρώπων η γλυκύτητά της και ο εσωτερικός της αγώνας, μήπως ο πονηρός την εξαπατήσει λαθραία, ανοίξει το δρόμο στην κακία και αφανίσει την ωραιότατη εργασία της.

6. Νήψη είναι μια μόνιμη σταθεροποίηση του λογισμού και στάση του στην πύλη της καρδιάς. βλέπει και ακούει τους κλέφτες λογισμούς να έρχονται, δηλαδή τι λένε και τι κάνουν οι ανθρωποκτόνοι δαίμονες. Και ποια είναι η μορφή που χάραξαν και όρθωσαν οι δαίμονες και η οποία προσπαθεί με τη φαντασία να εξαπατήσει το νου. Αυτά λοιπόν αν μας απασχολούν φιλόπονα, μας φανερώνουν, αν θέλομε, με εξαιρετική πληρότητα την πείρα του νοητού πολέμου.

Άγιος Ησαΐας ο αναχωρητής: 27 Κεφάλαια περί τηρήσεως του νου

1. Ἡ ὀργή εἶναι φυσική ἰδιότητα τοῦ νοῦ. Καί χωρίς ὀργή οὔτε στήν καθαρότητα φτάνει ὀ ἄνθρωπος, ἄν δέν ὀργιστεῖ ἐναντίον ὅλων τῶν πονηρῶν λογισμῶν πού σπέρνει μέσα του ὁ διάβολος. Καί ὅταν τόν βρῆκε ὁ Ιώβ, ἔβρισε τούς ἐχθρούς του μ’ αὐτά τά λόγια: «Ἄτιμοι καί ἐξαχρειωμένοι, πού δέν ἔχετε κανένα καλό πάνω σας, πού δέν σᾶς θεωρῶ οὔτε σάν τούς σκύλους τῶν ποιμνίων μου»(Ιώβ 30, 1, 4).

Ἐκείνος πού θέλει νά φτάσει στή φυσική ὀργή (δηλαδή σ' ἐκείνη πού στρέφεται ἐναντίον τοῦ διαβόλου καί τῶν παθῶν), κόβει ὅλα τά θελήματά του μέχρις ὅτου φτάσει στήν κατάσταση τοῦ νοῦ του, ὅπως τή δημιούργησε ὁ Θεός.

2. Ἄν ἀντιστέκεσαι στήν καταδρομή τοῦ διαβόλου καί δεῖς ὅτι ἐξασθένησε καί ὑποχωρεῖ, μή χαρεῖς, γιατί ἡ κακία τῶν πονηρῶν πνευμάτων δέν ἐξαντλήθηκε ἀκόμη, ἀλλά ἀκολουθεῖ πίσω ἀπό αὐτά. Ἐτοιμάζουν πόλεμο χειρότερο ἀπό τόν πρῶτο, τόν ἔχουν ἀφήσει πίσω ἀπό τήν πόλη καί τοῦ ἔδωσαν ἐντολή νά μή κινηθεῖ. Καί ἄν ἀντισταθεῖς σ' αὐτούς, φεύγουν νικημένοι. Ἄν ὅμως ὑπερηφανευτεῖς ὅτι τούς ἔδιωξες καί ἀφήσεις ἀφύλαχτη τήν πόλη, τότε ἄλλοι ἔρχονται ἀπό πίσω καί ἄλλοι στέκονται ἐμπρός, καί ἡ ταλαίπωρη ψυχή ἀνάμεσά τους δέ βρίσκει καταφύγιο πουθενά. Πόλη εἶναι ἡ προσευχή. Ἀντίσταση εἶναι ἡ ἀντίκρουση τῶν πονηρῶν λογισμῶν στό ὄνομα του Ἰησοῦ Χριστοῦ. Βάση εἶναι ὁ θυμός.

3. Λοιπόν, ἀγαπητοί, ἄς σταθοῦμε μέ φόβο Θεοῦ καί ἄς φυλάγομε τήν ἄσκηση τῶν ἀρετῶν καί ἄς μή βάζομε ἐμπόδιο στή συνείδησή μας· ἄς προσέχομε τόν ἑαυτό μας μέ φόβο Θεοῦ, μέχρις ὅτου ἡ συνείδησή μας ἐλευθερωθεῖ καί μαζί της κι ἐμεῖς καί πραγματοποιηθεῖ ἕνωση ἀνάμεσα σ' αὐτήν καί σ' ἐμάς. Καί τότε ἡ συνείδηση γίνεται φύλακάς μας καί μᾶς δείχνει ποῦ σφάλλομε. Ἄν ὅμως δέν ὑπακούσομε σ' αὐτήν, θά φύγει ἀπό μᾶς καί θά μᾶς ἐγκαταλείψει καί τότε πέφτομε στά χέρια τῶν ἐχθρῶν καί δέν μᾶς ἀφήνουν πλέον. Ὅπως μᾶς δίδαξε ὁ Κύριός μας: «Ἄκουσε τόν ἀντίδικό σου ἕως ὅτου βρίσκεσαι μαζί του στό δρόμο γιά τό δικαστήριο»(Ματθ. 5,25). Ἀντίδικος, ἐννοοῦν μερικοί ὅτι εἶναι ἡ συνείδηση, ἡ ὁποία ἀντιστέκεται στόν ἄνθρωπο πού θέλει νά κάνει τό ἀμαρτωλό του θέλημα. Καί ἄν ὁ ἄνθρωπος δέν ἀκούσει τήν συνείδησή του, τότε αὐτή τον παραδίνει στούς ἐχθρούς του.

4. Ἄν ὁ Θεός δεῖ ὅτι ὑποτάχθηκε σ' Αὐτόν ὁ νοῦς μέ ὅλες του τίς δυνάμεις καί δέν ἔχει ἄλλη βοήθεια παρά Αὐτόν μόνο, τότε τόν ἐνδυναμώνει καί λέει: «Μή φοβάσαι, παιδί μου Ἰακώβ, ὀλιγάριθμε Ἰσραήλ»(Ησ. 41,13). Καί πάλι λέει: «Μή φοβάσαι, γιατί σέ λύτρωσα. Σοῦ ἔδωσα τό ὄνομά μου, σύ εἶσαι δικός μου. Καί ἄν περνᾶς ἀπό νερό, εἶμαι μαζί σου, ποτάμια ὁλόκληρα δέν θά σέ παρασύρουν, κι ἄν περάσεις ἀνάμεσα ἀπό φωτιά δέ θά καεῖς και ἡ φλόγα δέν θά σέ κατακάψει, γιατί ἐγώ εἶμαι ὁ Κύριος ὁ Θεός σου, ὁ ἅγιος τοῦ Ἰσραήλ, πού σέ σώζω»(Ησ. 43, 1-3).

5. Ἄν λοιπόν ὁ νοῦς ἀκούσει αὐτά τά ἐνθαρρυντικά λόγια, ἀψηφᾶ τούς δαίμονες λέγοντας: «Ποιός εἶναι ποὺ μέ πολεμᾶ; Ἄς σταθεῖ ἀπέναντί μου. Ποιός ἀντιδικεῖ μ' ἐμένα; Ἄς μέ πλησιάσει. Ὁ Κύριος εἶναι βοηθός μου, ποιός θά μοῦ κάνει κακό; Ὅλοι ἐσεῖς θά παλιώσετε ὅπως τά ροῦχα πού τρώει ὁ σκόρος»(Ἡσ. 50,8).

6. Ἄν ἡ καρδιά σου ἔφτασε νά ἀποκτήσει σάν φυσικό τό μίσος κατά τῆς ἁμαρτίας, τότε νίκησε καί ἀπομακρύνθηκε ἀπό ἐκεῖνα πού γεννοῦν τήν ἁμαρτία καί ἔβαλε στήν μνήμη σου τήν κόλαση. Καί γνώριζε ὅτι Ἐκεῖνος πού σέ βοηθεῖ μένει κοντά σου. Καί σύ νά μήν Τόν λυπεῖς μέ καμία ἁμαρτία, ἀλλά κλαῖε ἐμπρός Του καί λέγε: «Ἐσύ Κύριε ἔχεις τό ἔλεος γιά νά μέ γλυτώσεις ἀπό τήν ἁμαρτία καί τούς δαίμονες, γιατί ἐγώ ἀδυνατῶ νά ξεφύγω ἀπό τούς ἐχθρούς χωρίς τήν βοήθειά Σου». Καί πρόσεχε νά μήν παραδεχτεῖς πονηρές σκέψεις, καί Αὐτός σέ φυλάγει ἀπό κάθε κακό.

7. Ὀφείλει ὁ μοναχός νά κλείσει ὅλες τίς πόρτες τῆς ψυχῆς, δηλαδή τίς αἰσθήσεις του, γιά νά μήν πέσει ἐξαιτίας τους στήν ἁμαρτία. Καί ὅταν δεῖ ὁ νοῦς ὅτι δέν κυριεύεται ἀπό κανένα πάθος, ἑτοιμάζεται γιά τήν ἀθανασία καί μαζεύει τίς αἰσθήσεις του ὅλες κοντά καί τίς κάνει ἕνα σῶμα.

8. Ἄν ἀπαλλαγεῖ ὁ νοῦς ἀπό κάθε ἐλπίδα αὐτοῦ τοῦ κόσμου, αὐτό εἶναι τό σημεῖο ὅτι πέθανε μέσα σου ἡ ἁμαρτία.

Σύντομη βιογραφία και εισαγωγικά σχόλια στα κείμενα του αγίου Θεόγνωστου

Σύντομη Βιογραφία

O όσιος Θεόγνωστος, ο συντάκτης των κεφαλαίων που ακολουθούν, αν ταυτίζεται με τον ομώνυμο Αλεξανδρινό που λεγόταν και Εξηγητής και τον αναφέρει ο Φώτιος (ανάγν. 106η), ή είναι άλλος, δεν το ξέρομε με ακρίβεια, όπως και το πότε έζησε. Όπως όμως το δένδρο γνωρίζεται από τον καρπό του, έτσι και αυτός ήταν από εκείνους που έζησαν με αρετή και πνευματική γνώση και εξαιτίας της καθαρότητας του βίου του είχε εγκάτοικο μέσα του τη χάρη του Πνεύματος. Φωτιζόμενος στο νου με τις ελλάμψεις του Πνεύματος, που φυσικό προσόν τους είναι η αποκάλυψη των πάντων, και εμπνεόμενος, σαν κάποιο όργανο, από τις ζωογόνες πνοές Του, μελώδησε τα κεφάλαια αυτά σαν μέλος παναρμόνιο και ιερό. Και γοητεύει την ακοή και τη διάνοια των αναγνωστών με τη χάρη και τα πνευματικά νοήματα που αυτά περιέχουν, και τους διεγείρει προς τον έμπρακτο ζήλο της κατορθώσεως.


Γιατί μέσα σ' αυτά τα κεφάλαια υποδεικνύεται ο εξαίρετος τρόπος της πρακτικής αρετής και διδάσκεται χωρίς πλάνη η ανάβαση με τη θεωρία. Επίσης από αυτά μπορεί να μάθει κανεί με ακρίβεια και πώς πρέπει να είναι εκείνος που αξιώθηκε την τιμή της ιερωσύνης. Και γενικά προξενούν μεγάλη ηθική ωφέλεια και σωτηριώδη νήψη σ' εκείνους που τα ακολουθούν με φιλοπονία.

Εισαγωγικά σχόλια

Για τον όσιο Θεόγνωστο δεν υπάρχουν σαφείς ειδήσεις. Οι ανθολόγοι της Φιλοκαλίας διάβασαν σε χειρόγραφο κώδικα του Αγίου Όρους τα 75 Κεφάλαια επ' ονόματι του οσίου Θεογνώστου, θαύμασαν τη σοφία και το πνευματικό κάλλος τους και τα συμπεριέλαβαν στο μνημειώδες έργο τους, χωρίς να είναι σε θέση να δώσουν πληροφορίες για τη μεγάλη αυτή μορφή, παρά μονάχα να αρκεσθούν να πουν, ότι ίσως είναι έργο του Αλεξανδρινού εξηγητού που αναφέρει ο Μ. Φώτιος.

Πράγματι, επειδή δεν είναι γνωστός άλλος Θεόγνωστος, τα κεφάλαια αποδίδονται στον Αλεξανδρινό πολυγραφότατο θεολόγο του γ' αιώνα «μακάριο Θεόγνωστο», που κατά τον άγιο Φώτιο «είναι στη φράση απέριττος και βαθύς, χρησιμοποιώντας καλλολογικό και αττικό λόγο», τον οποίο θεωρούν οι εκδότες της Φιλοκαλίας «ως άνδρα πλήρη χάριτος από την καθαρότητα του βίου του» όπως διαφαίνεται από τα 75 κεφάλαια.

Το συνοπτικό αυτό έργο εκθέτει βαθύτατες εμπειρίες και από εσωτερικές ενδείξεις των κεφαλαίων «Περί πράξεως και θεωρίας και περί ιερωσύνης», προκύπτει ότι είναι καρπός ώριμος της πρώιμης ησυχαστικής παραδόσεως, που κατοχυρώνεται με θεολογικά και δογματικά στοιχεία.

Ο όσιος Θεόγνωστος, απαντώντας προφανώς στην παράκληση των παραληπτών των κεφαλαίων, που ήσαν πιθανόν ιερομόναχοι, να τους γράψει συμβουλές για την πνευματική ζωή και την ιερωσύνη, εκθέτει τις φωτισμένες σκέψεις του για το ύψος της ιερωσύνης σε λίγα κεφάλαια, ενώ το μέγιστο μέρος το δαπανά στη διατύπωση διαφόρων πνευματικών προβλημάτων, που απασχολούσαν τους μοναχούς της εποχής του, δίνοντας έμφαση στην καθαρότητα της ψυχής και την ταπείνωση, απ' όπου θα ανθίσει η απάθεια.

Δεν υπάρχει κεφάλαιο, που να μη τονίζει ο όσιος Πατέρας την ξενιτεία από τους ανθρώπους, την ταπείνωση, την αποχή από τις ηδονές, την καθαρή προσευχή, την αγάπη, την ησυχία, την ασκητική αγωγή σαν μέσα που θα οδηγήσουν στη θεωρία του Θεού και την ένωση, που θα πραγματοποιηθεί απ' εδώ.

Όπως όλοι οι άγιοι Πατέρες, έτσι και ο όσιος Θεόγνωστος, σαν μύστης της θεολογίας, συνιστά επίμονα να αποφεύγεται η τάση για υψηλές πνευματικές θεωρίες, αν κανείς δεν έχει φθάσει στην απάθεια της ψυχής. Εκείνος που θέλει να γίνει θεολόγος και θεοπτικός, είναι απαραίτητο να αποκτήσει προηγουμένως καθαρότητα και ενέργειες του Αγίου Πνεύματος. Χωρίς την προϋπόθεση αυτή υπάρχει μεγάλος κίνδυνος πτώσεως.

Θεόδωρος Εδέσσης, Όσιος: "Θεωρητικό"

 Πόσο μεγάλος είναι ο αγώνας να σπάσει ο άνθρωπος τον γερό αυτό δεσμό και να ελευθερωθεί από τη λατρεία της ύλης και να αποκτήσει την έξη των καλών! Χρειάζεται πράγματι γενναία και ανδρεία ψυχή για να ξεμακρύνει από την ύλη. Εκείνο που φροντίζομε δεν είναι μόνο η κάθαρση από τα πάθη, γιατί αυτό δεν είναι κυρίως αρετή, αλλά προπαρασκευή αρετής.

Χρειάζεται εκτός από την κάθαρση των κακών συνηθειών, και η απόκτηση των αρετών. Κάθαρση της ψυχής είναι, για μεν το λογιστικό μέρος της, η απαλλαγή και τέλεια εξάλειψη των γήινων και ασταθών στοιχείων, εννοώ των βιοτικών φροντίδων και θορύβων και κακών κλίσεων, δηλαδή των αμαρτωλών συνηθειών για δε το επιθυμητικό, το να μη κινείται καθόλου προς την ύλη, μήτε να αποβλέπει στην αίσθηση, αλλά να είναι πειθήνιο στο λογικό. για το θυμικό, ακολούθως, το να μην ταράζεται ποτέ για όσα συμβαίνουν.

Μετά την κάθαρση αυτή και τη νέκρωση η διόρθωση των χειρότερων δυνάμεων, χρειάζεται και η ανάβαση και η θέωση. Γιατί πρέπει, αφού αφήσει κανείς το κακό, να πράξει το αγαθό(Ψαλμ. 33, 15), κι ακόμη να απαρνηθεί πρώτα τον εαυτό του και αφού σηκώσει το σταυρό του, να ακολουθεί τον Κύριο(Ματθ. 16, 24) προς την υπέρτατη κατάσταση της θεώσεως.

Ποια είναι η ανάβαση και η θέωση; Για το νου, η τελειότατη γνώση των όντων και Εκείνου που είναι πάνω από τα όντα, όσο αυτό είναι εφικτό στην ανθρώπινη φύση. Για τη βούληση, η ολοκληρωτική και συνεχής τάση και κίνηση προς το Πρώτο Καλό. 

Για το θυμικό, η πολύ δραστήρια και πολύ πρακτική κίνηση προς το ποθητό, η ακούραστη και ανυποχώρητη, που δεν την ανακόπτει καμιά δυσκολία που παρουσιάζεται, αλλά προχωρεί παράφορα και χωρίς επιστροφή. Τόσο πιο σφοδρή πρέπει να είναι η προς τα καλά κίνηση της ψυχής, από την κίνηση προς τα κακά, όσο ανώτερα είναι τα νοητά κάλλη από τα αισθητά. 

Και τόσο μόνο να ενδιαφέρεται για τη σάρκα, όσο φτάνει για τη συντήρησή της και τον πορισμό των αναγκαίων για την ύπαρξη, ώστε να μην καταστραφεί βίαια το ζωντανό σώμα. Αυτά να τα αποφασίσει κανείς είναι ευκολότατο· να τα πράξει όμως, πολύ πιο κοπιαστικό. 

Γιατί δεν ξεριζώνονται χωρίς κόπο οι δυσκολοκίνητες εκείνες έξεις της ψυχής, ούτε βέβαια η απόκτηση της γνώσεως γίνεται χωρίς ιδρώτα. Αλλά και το να ατενίζει κανείς και να τείνει διαρκώς προς την μακάρια θεία φύση, κατορθώνεται με πολλούς κόπους και σε πολύ χρόνο, μέχρις ότου να συνηθίσει η βούληση να ακολουθεί αυτή την τάση.